سيريل لويد الگود ( مترجم : محسن جاويدان )

120

طب در دوره صفويه ( فارسى )

براى پائيز در نظر گرفته بود برود اما متاسفانه اين بازگشت سلامت او را شقىتر و بىرحم‌تر از سابق ساخت . نمايندگى شركت هند شرقى در كرمان به هنگام ورود نادر شاه به آن شهر ، دانورس - گراوس « 48 » نام داشت و او يادداشت‌هاى بسيار مشروحى از جريان ورود نادر شاه به اين شهر و ملاقات خود با پزشك فرانسوى و بار يافتن به حضور شاه از خويشتن باقى گذاشته است . نادر شاه روز 15 سفر 1160 وارد كرمان گرديد و دو روز بعد بازن به دنبال گراوس فرستاد : دوم مارس 1747 « 49 » - ديشب بازن كه به عنوان پزشك مخصوص همراه شاه است به ديدن من آمد . او كه اينك ده يا دوازده روز است به درمان شاه اشتغال دارد اظهار داشت حال ايشان به مراتب بهتر ولى وضع خودش سخت در مخاطره مىباشد زيرا همكارانش به او حسادت مىورزند و برايش كارشكنى مىكنند . او اضافه كرد كه تنها انگيزهء وى در قبول اين شغل اين است كه بتواند خواسته‌هاى اروپائيان را به اطلاع شاه برساند ولى هروقت كه مىخواهد راجع به اين موضوع حرفى بزند شاه دستور مىدهد كه جز راجع به طبابت حرفى نزند . دكتر مردى است لطيفه‌گو و بصير و عاقل « 50 » . چهارم مارس « 51 » - بازن باز به محل نمايندگى آمد و من از او خواهش كردم كه عرض حالى را به شاه بدهد ولى او جواب داد كه انجام اين كار ارزش جانش را ندارد ، غروب دوباره مراجعت كرد و گفت سعى مىكند كه خواهش مرا برآورده سازد . هشتم مارس « 52 » - قبل از طلوع آفتاب عرض حال خود را به نزد دكتر اروپائى كه موافقت كرده بود به كمك ميرزا عبد الباقى پزشك قديمى شاه آن را به عرض برساند فرستادم و اين تنها اميد من در حصول به موفقيت و دريافت مطالباتم مىباشد زيرا ملاباشى بدون توجه به 130 تومانى كه به وى داده‌ام دائما امروز و فردا مىكند . و كمى بعد در دنبالهء يادداشت‌هاى مربوط به همان روز نوشته است كه : چون شاه در غضب بود دكتر موفق نشد عرض حال مرا به ايشان بدهد . شنيدم كه امروز صبح دستور داده‌اند شش نفر را خفه كنند ، دو نفر را كه هندى مىباشند تا دم مرگ كتك بزنند و دويست نفر كرمانى را سر ببرند و از سر آن‌ها كله مناره بسازند . از يك چنين شخصى چطور مىتوان توقع ترحم داشت . در حوالى ظهر شاه دستور داد تا سراپرده او را به خارج از شهر منتقل كنند و تمام

--> ( 48 ) - Danvers Graves ( 49 ) - 19 صفر 1160 ( 50 ) - در يادداشت‌هاى گراوس هم اسم بازن به صورت‌هاى Bazein و Bazin و حتى Bassein نوشته شده است ( مترجم ) ( 51 ) - 21 صفر 1160 ( 52 ) - 25 صفر 1160